ميرزا خانلرخان
287
سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )
كند بيارد . يك يابو با طناب و كيسه و توبره و ميخطويله و پنجهزار هم پول كاه و جو او را دادم كه برك را بار كند . پنجشنبهء نوزدهم ابراهيم ، فراش امير كه همراه حاجى محمد كاظم خان به طهران رفته بود ، آمد و گفت : حاجى محمد كاظم خان ، جوابها را گرفته بود و مىخواست از طهران حركت كند ، مرا پيش با قافله فرستاد و گفت : در راه به تو مىرسم . بابا خان يابوى مرا با ابراهيم پس فرستاده ، ميرزا باباى طبيب به امير نوشته بود : بار برك را به مال كرايه مىدهم بيارد . جمعهء بيستم . تازهاى نبود . امير به كلاته رفتند . ديگر تا امروز كه دوشنبهء غرهء صفر است ، امرى قابل نوشتن اتفاق نيفتاده است . بعضى روزها به تكيهها به روضه و شبيه رفتهام و اكثر روزها عصرها مباحثه كردهايم . پريروز ، شنبه ، امير را در تكيه ديدم . گفتند : مذكور است كه معتمد الملك « 1 » به خراسان مىآيد . از دوشنبهء غرهء صفر تا امروز كه چهارشنبهء دهم است تازهاى نبود . همهروزه در منزل و عصرها مشغول مباحثه بودهام و انتظار بابا خان و حاجى كاظم خان و جوابهاى طهران هستم . سه روز قبل فرستادم پسر زرافشان را آوردند كه او را ببيند . ديروز كربلائى على اكبر پدرش را خواستم . گفتم او را بدهد همراه مادرش به طهران ببريم راضى نشد . پنجشنبهء يازدهم آدم از ده آمد . پسر زرافشان را بردند . غلامى مروى از مشهد مقدس آمد . ارقامى از نواب و الا بعهدهء من و به عهدهء امير آورد .
--> ( 1 ) - يحيى خان آجودان مخصوص ، معتمد الملك ، مشير الدوله ، برادر حاج ميرزا حسين خان سپهسالار ( 1247 - 1309 ه . ق ) براى تحصيل به اروپا رفت ، زبان فرانسه را خوب فراگرفت . ابتدا مترجم وزارت خارجه شد و سپس به مقامات عاليه نائل گرديد . يحيى خان معتمد الملك كه از پشتيبانى روسها برخوردار بود در اين سال شايع بود كه به حكومت خراسان منصوب مىگردد . ولى با مخالفت انگليسها مواجه شد و انجام نشد . براى اطلاعات بيشتر دربارهء اين مرد به تاريخ رجال ايران تأليف مهدى بامداد جلد چهارم صفحه 438 رجوع شود .